Γιατί Zero Waste; Είναι υποχρέωση από τη νομοθεσία!
Στην ενότητα αυτή μπορείτε να βρείτε χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με τις βασικές νομοθετικές υποχρεώσεις που αφορούν τις επιχειρήσεις καφεστίασης και φιλοξενίας.Επίσης, μπορείτε να βρείτε και τους Νόμους στους οποίους βασίζονται οι πληροφορίες αυτές:
- Νόμος 4736/2020: Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/904 σχετικά με τη μείωση των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών προϊόντων στο περιβάλλον και λοιπές διατάξεις
- Νόμος 4819/2021 Ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη διαχείριση των αποβλήτων: Ενσωμάτωση των Οδηγιών 2018/851 και 2018/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Μαΐου 2018 για την τροποποίηση της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ περί αποβλήτων και της Οδηγίας 94/62/ΕΚ περί συσκευασιών και απορριμμάτων συσκευασιών.
(Ν. 4736/2020 Άρθρο 4) Πρόληψη – Μείωση της Κατανάλωσης
Λαμβάνονται μέτρα για μείωση κατανάλωσης των εξής πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης: α. κυπελάκια για ποτά, συμπεριλαμβανομένων των καλυμμάτων και των καπακιών τους και β. περιέκτες τροφίμων, δηλαδή δοχεία όπως κουτιά, με ή χωρίς κάλυμμα, εντός των οποίων τοποθετούνται τρόφιμα.Για την επίτευξη των σκοπών τίθενται οι ακόλουθοι στόχοι: σε σύγκριση με το έτος 2022, η κατανάλωση των εν λόγω πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης μειώνεται κατ’ ελάχιστον στο 30% έως το έτος 2024 και στο 60% έως το έτος 2026.
Από 1.1.2022 επιβάλλεται εισφορά προστασίας του περιβάλλοντος για τα πλαστικά προϊόντα, που διατίθενται ως συσκευασία των τροφίμων και των ποτών, κατά την πώλησή τους από επιχειρήσεις μαζικής εστίασης και από επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου, οι οποίες πωλούν τρόφιμα και ποτά. H εισφορά ορίζεται ανά τεμάχιο σε πέντε (5) λεπτά του ευρώ (τέσσερα λεπτά + ΦΠΑ). Η καταβολή της εισφοράς επιβάλλεται στους καταναλωτές ανά τεμάχιο προϊόντος. Το πλαστικό κάλυμμα ή καπάκι λογίζεται ως διακριτό προϊόν, για το οποίο επιβάλλεται αυτοτελώς η εισφορά.
Από 1.1.2022, οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, εξαιρουμένων των επιχειρήσεων παρασκευής ή και προσφοράς τροφίμων και ποτών σε κινητούς ή προσωρινούς χώρους, υποχρεούνται να:
- Εξασφαλίζουν ότι επαναχρησιμοποιήσιμα εναλλακτικά προϊόντα των πλαστικών μίας χρήσης είναι διαθέσιμα στο σημείο πώλησης στον τελικό καταναλωτή.
- Διαθέτουν ανά πάσα στιγμή τουλάχιστον 30 τεμάχια επαναχρησιμοποιήσιμων εναλλακτικών προϊόντων συνολικά.
- Αναγράφουν στα σημεία διάθεσης ή πώλησης των ως άνω πλαστικών προϊόντων, σε εμφανές σημείο προς τον καταναλωτή, ότι διατίθενται επαναχρησιμοποιήσιμες εναλλακτικές λύσεις, προς αποφυγή της κατανάλωσης πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης.
- Κατά τη διανομή προϊόντων (delivery), πρέπει να ενημερώνουν τον καταναλωτή για τη διαθεσιμότητα επαναχρησιμοποιήσιμων προϊόντων.
- Κατά την πώληση μη συσκευασμένων τροφίμων και ποτών να εξυπηρετούν τον καταναλωτή με τη χρήση δικών του επαναχρησιμοποιήσιμων προϊόντων σε αντικατάσταση των προϊόντων μιας χρήσης, εφόσον το ζητήσει
- Να διαθέτουν σε χαμηλότερη τιμή τα μη συσκευασμένα τρόφιμα και ποτά, όταν πωλούνται σε επαναχρησιμοποιήσιμο προϊόν του καταναλωτή, και
- Να αναγράφουν στις πινακίδες, τους τιμοκαταλόγους ή να ενημερώνουν με οποιονδήποτε τρόπο για την τιμή πώλησης των τροφίμων και ποτών που διατίθενται χωρίς συσκευασία.
Από 1.7.2022, ειδικά οι επιχειρήσεις τροφοδοσίας (catering) με απευθείας διάθεση τροφίμων και ποτών στον καταναλωτή, απαγορεύεται να χρησιμοποιούν τα πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης.
(Ν. 4736/2020 Άρθρο 5) Περιορισμοί της διάθεσης στην αγορά
Από 3.7.2021 απαγορεύεται να διατίθενται στην αγορά τα παρακάτω πλαστικά προϊόντα μίας χρήσης, καθώς και τα προϊόντα που κατασκευάζονται από οξοδιασπώμενη πλαστική ύλη: μπατονέτες, μαχαιροπίρουνα, πιάτα, καλαμάκια, αναδευτήρες ποτών, πλαστικά στηρίγματα μπαλονιών, περιέκτες τροφίμων και ποτών και κυπελάκια για ποτά από διογκωμένο πολυστυρένιο, καθώς και τα καπάκια και καλύμματά τους.(Ν. 4819/2021 Άρθρο 17) Υποχρέωση ενημέρωσης περί επισκευάσιμων και αναβαθμίσιμων προϊόντων
α. Οι κατασκευαστές ή οι εισαγωγείς επίπλων και ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού υποχρεούνται να ενημερώνουν εγγράφως τον πωλητή αναφορικά με τη διαθεσιμότητα των απαραίτητων ανταλλακτικών και το χρονικό διάστημα αυτής. Όταν δεν παρέχονται οι σχετικές πληροφορίες, τα ανταλλακτικά θεωρείται ότι δεν είναι διαθέσιμα καιβ. Οι κατασκευαστές προϊόντων που περιέχουν λογισμικό υποχρεούνται να ενημερώνουν εγγράφως τον πωλητή σχετικά με το χρονικό διάστημα για το οποίο θα υπάρχουν διαθέσιμες ενημερώσεις και αναβαθμίσεις του λογισμικού, προκειμένου αυτό να παραμείνει λειτουργικό.
(Ν. 4819/2021 Άρθρο 18) Δημιουργία Κέντρων Δημιουργικής Επαναχρησιμοποίησης Υλικών
Για τους σκοπούς της πρόληψης δημιουργίας αποβλήτων, και ιδίως της προώθησης της επαναχρησιμοποίησης: α) οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού μεμονωμένα ή από κοινού και β) οι Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦοΔΣΑ) σε συνεργασία με τους οικείους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, δύνανται να δημιουργούν Κέντρα Δημιουργικής Επαναχρησιμοποίησης Υλικών (ΚΔΕΥ). Ως ΚΔΕΥ ορίζεται χώρος, ο οποίος είναι οριοθετημένος και διαμορφωμένος, ώστε οι πολίτες να αποθέτουν μεταχειρισμένα αντικείμενα κάθε είδους, όπως είδη ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, παιχνίδια, έπιπλα, ποδήλατα, βιβλία και κλωστοϋφαντουργικά είδη. Οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με πληθυσμό άνω των 20.000 κατοίκων, υποχρεούνται στην υλοποίηση και λειτουργία τουλάχιστον ενός ΚΔΕΥ έως το τέλος του έτους 2023.(Ν. 4819/2021 Άρθρο 20) Απόβλητα τροφίμων
Ιεράρχηση στην πρόληψη και τη διαχείριση των αποβλήτων τροφίμων:α) αποφυγή δημιουργίας αποβλήτων τροφίμων
β) χρήση απούλητων τροφίμων κατάλληλων για ανθρώπινη κατανάλωση μέσω δωρεών και αναδιανομής ή περαιτέρω επεξεργασίας τροφίμων για ανθρώπινη κατανάλωση
γ) χρήση ως ζωοτροφή ή εκ νέου μεταποίηση σε προϊόντα
δ) χρήση για λίπασμα/εδαφοβελτιωτικό στη γεωργία ή για παραγωγή
ενέργειας μέσω βιοαερίου
ε) αποτέφρωση με ενεργειακή ανάκτηση
στ) διάθεση, όπως με αποτέφρωση ή υγειονομική ταφή
Από 1-1-2022 τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα άνω των εκατό (100) κλινών, οι επιχειρήσεις τροφοδοσίας (catering), με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των τριακοσίων χιλιάδων ευρώ (300.000 €) και οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης, με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των πεντακοσίων χιλιάδων ευρώ (500.000 €), ακολουθούν την ιεράρχηση των αποβλήτων τροφίμων, όπως προβλέπεται στο Νόμο.
Για την ενθάρρυνση της δωρεάς και της αναδιανομής τροφίμων για ανθρώπινη κατανάλωση, με προτεραιότητα στη διατροφή του ανθρώπου, καθορίζονται οι υποχρεώσεις των δωρητών και των δωρεοδόχων και οι ελάχιστες προϋποθέσεις για την ασφάλεια της ανθρώπινης υγείας, ως εξής:
α) Τα πλεονάσματα τροφίμων μπορούν να αναδιανέμονται υπό την προϋπόθεση ότι είναι κατάλληλα για κατανάλωση από τον άνθρωπο και συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις ασφάλειας των τροφίμων που προβλέπονται στη νομοθεσία σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων και την παροχή πληροφοριών για τα τρόφιμα στους καταναλωτές. Οι φορείς των παραπάνω δραστηριοτήτων υποχρεούνται να καταχωρούν ετήσια σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα τα παραγόμενα απόβλητα τροφίμων, καθώς και τα πλεονάσματα τροφίμων, τα οποία διατίθενται ως δωρεά και β) Οι δωρητές διασφαλίζουν ότι τα αγαθά αυτά δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/382. Οι δωρεοδόχοι, ως τελικοί καταναλωτές, είναι υπεύθυνοι για τη σωστή συντήρηση, μεταφορά, αποθήκευση, διανομή και διάθεση των τροφίμων στους ωφελούμενους.
Οι επιχειρήσεις που έχουν υποχρεώσεις για πρόληψη και διαχείριση των αποβλήτων τροφίμων, σύμφωνα με το Άρθρο 20 - Απόβλητα τροφίμων του Νόμου 4819/2021, υποχρεούνται να αποτυπώσουν αυτές τις δραστηριότητες και στις διαδικασίες περιβαλλοντικής αδειοδότησης της επιχείρησης: στη ΜΠΕ και στην ΑΕΠΟ της εγκατάστασης, εφόσον αυτή ανήκει στην κατηγορία Α’ του Νόμου 4014/2011, αλλιώς στις Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ).
(Ν. 4819/2021 Άρθρο 21) Διεύρυνση φορολογικών κινήτρων για δωρεές με σκοπό την ενθάρρυνση της πρόληψης – επαναχρησιμοποίησης
Το ποσό του φόρου μειώνεται κατά 20% επί των δωρεών τροφίμων προς τους δωρεοδόχους, προκειμένου να διανεμηθούν αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση ή την ανακούφιση ευπαθών κοινωνικών ομάδων χωρίς αντάλλαγμα, εφόσον τα αγαθά αυτά δεν θέτουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία. Το συνολικό ποσό της μείωσης του φόρου εισοδήματος δε μπορεί να υπερβαίνει το 5% του φορολογητέου εισοδήματος.(Ν. 4819/2021 Άρθρο 29) Πράσινα Σημεία
Ως Πράσινο Σημείο (ΠΣ) ορίζεται χώρος οργανωμένος από έναν ή από περισσότερους Ο.Τ.Α. α’ βαθμού από κοινού ή από ΦοΔΣΑ, ο οποίος είναι οριοθετημένος και διαμορφωμένος με την κατάλληλη υποδομή και εξοπλισμό, ώστε οι πολίτες και οι υπηρεσίες των Ο.Τ.Α. να αποθέτουν χωριστά συλλεγμένα ανακυκλώσιμα απόβλητα ή χρησιμοποιημένα αντικείμενα με σκοπό την περαιτέρω διαχείρισή τους. Εντός του Πράσινου Σημείου δύναται να λαμβάνουν χώρα δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, εργασίες επιδιόρθωσης, επισκευής και ανακατασκευής προϊόντων, καθώς και δράσεις εκπαίδευσης.Ως Κέντρο Ανακύκλωσης, Εκπαίδευσης Διαλογής στην Πηγή ορίζεται το Πράσινο Σημείο που οργανώνεται από φορείς κοινωνικής αλληλέγγυας οικονομίας, με τη σύμφωνη γνώμη του Ο.Τ.Α. α’ βαθμού, για το οποίο ισχύουν όσα ισχύουν για τα Πράσινα Σημεία.
Ως Γωνιά Ανακύκλωσης ορίζεται δημόσιος ή ιδιωτικός χώρος πολύ μικρής έκτασης, χωρίς περίφραξη ή οποιεσδήποτε κατασκευές, όπου οι πολίτες αποθέτουν χωριστά συλλεγμένα ανακυκλώσιμα αστικά απόβλητα ή χρησιμοποιημένα αντικείμενα, σε κατάλληλους περιέκτες, τα οποία εν συνεχεία συλλέγονται από τον Ο.Τ.Α. α’ βαθμού για επαναχρησιμοποίηση, προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση ή ανακύκλωση.
Ως Κινητό Πράσινο Σημείο ορίζεται το αυτοκινούμενο ή ρυμουλκούμενο όχημα, το οποίο διαθέτει ξεχωριστά μέσα συλλογής, όπως κάδο ή κιβώτιο (container) για κάθε επιμέρους υλικό που συλλέγεται. Τα ΚΙΠΣ εντάσσονται στον εξοπλισμό συλλογής και μεταφοράς αποβλήτων του Ο.Τ.Α. α’ βαθμού.
(Ν. 4819/2021 Άρθρο 30) Απόβλητα Εκσκαφών, Κατασκευών και Κατεδαφίσεων
Για την προώθηση της επιλεκτικής κατεδάφισης, προκειμένου να καταστεί δυνατή η απομάκρυνση και ο ασφαλής χειρισμός των επικίνδυνων ουσιών, καθώς και να διευκολυνθούν η επαναχρησιμοποίηση και η ανακύκλωση υψηλής ποιότητας με την επιλεκτική αφαίρεση υλικών καθιερώνονται η επιλεκτική κατεδάφιση πάσης φύσεως κατασκευών και η διαλογή τουλάχιστον για τα ακόλουθα: ξύλο, ανόργανα κλάσματα, όπως σκυρόδεμα, τούβλα, πλακάκια και κεραμικά, πέτρα, μέταλλα, γυαλί, πλαστικά και γύψος. Η υποχρέωση χωριστής συλλογής των ανωτέρω υλικών περιλαμβάνει και τα απόβλητα κατασκευών. Ο φορέας του έργου υποχρεούται να καταχωρεί στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) τα σχετικά στοιχεία.(Ν. 4819/2021 Άρθρο 37) Θέσπιση συστήματος «Πληρώνω Όσο Πετάω» (ΠΟΠ): οι παραγωγοί αποβλήτων χρεώνονται με βάση την πραγματική ποσότητα των παραγόμενων από αυτούς αποβλήτων.
Ο υπολογισμός του ενιαίου ανταποδοτικού τέλους καθαριότητας και φωτισμού μπορεί να γίνεται και στη βάση της παραγωγής αποβλήτων ανά νοικοκυριό ή κτιριακό συγκρότημα, επαγγελματική δραστηριότητα, πολεοδομική ή δημοτική ενότητα, υπό την προϋπόθεση ότι ο οικείος Ο.Τ.Α. α’ βαθμού διαθέτει σύστημα μέτρησης των παραγομένων αποβλήτων ή για κάποιο από τα ρεύματα των παραγόμενων αποβλήτων.Από τους Ο.Τ.Α. επιλέγεται η εφαρμογή του συστήματος ΠΟΠ και καθορίζονται: τα ρεύματα των αποβλήτων για τα οποία εφαρμόζεται το σύστημα, ο καθορισμός των υπόχρεων προς απόδοση του τέλους, οι μονάδες μέτρησης (βάρος ή όγκος) και η αντίστοιχη τιμή μονάδας, η οποία μπορεί να διαφοροποιείται ανά κατηγορίες αποβλήτων, η αναλογία των ανταποδοτικών τελών, οι τρόποι υπολογισμού, είσπραξης ή επιστροφής του μέρους του τέλους που υπολογίζεται βάσει των παραγόμενων αποβλήτων. Υποχρεούνται να εφαρμόσουν το σύστημα ΠΟΠ:
- Από 1/1/2023 οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων
- Από την 1/1/2028 οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με πληθυσμό άνω των 20.000 κατοίκων
- Από 1/1/2023 οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με πληθυσμό άνω των 20.000 κατοίκων, για τα βιολογικά απόβλητα
- Από 1/1/2023 οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού με πληθυσμό άνω των 10.000 κατοίκων, για τα αστικά απόβλητα που παράγονται από τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα άνω των 100 κλινών
(Ν. 4819/2021 Άρθρο 38) Τέλος ταφής
Από 1/1/2022 επιβάλλεται τέλος ταφής για τις ποσότητες αστικών αποβλήτων. Υπόχρεοι καταβολής του τέλους ταφής είναι οι ΦοΔΣΑ και οι Ο.Τ.Α. α’ βαθμού. Το τέλος ταφής ορίζεται σε 20 ευρώ ανά τόνο αποβλήτων και αυξάνεται ετησίως κατά 5 ευρώ ανά τόνο και έως την τιμή των 35 ευρώ ανά τόνο. Από 1/1/2026 το τέλος ταφής ορίζεται σε 45 ευρώ ανά τόνο αποβλήτων και από 1/1/2027 αυξάνεται στην τιμή των 55 ευρώ ανά τόνο, η οποία και παραμένει σταθερή για τα επόμενα έτη.(Ν. 4819/2021 Άρθρο 50) Βιολογικά απόβλητα (βιοαπόβλητα)
Οι φορείς των επιχειρήσεων μαζικής εστίασης, ανεξαρτήτως δυναμικότητας, υποχρεούνται να διασφαλίζουν τη χωριστή συλλογή των βιοαποβλήτων που προκύπτουν από τη δραστηριότητά τους, διαθέτοντας εντός της επιχείρησής τους περιέκτες επαρκούς χωρητικότητας. Οι φορείς των επιχειρήσεων υποχρεούνται να το εφαρμόσουν άμεσα, υπό την προϋπόθεση ότι έχει εκκινήσει η υλοποίηση της χωριστής συλλογής βιοαποβλήτων από τον οικείο δήμο.Από 1.1.2023, τα κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα άνω των 100 κλινών υποχρεούνται να μεριμνούν για τη συλλογή και μεταφορά των βιοαποβλήτων τους. Για τον σκοπό αυτόν συνεργάζονται με επιχειρήσεις συλλογής μεταφοράς βιοαποβλήτων που είναι καταχωρισμένες στο ΗΜΑ ή με τον οικείο Ο.Τ.Α.
(Ν. 4819/2021 Άρθρο 53) Καταχώριση - Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων
Από 13/2/2023 τέθηκε σε λειτουργία η νέα ανανεωμένη έκδοση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας του ΗΜΑ, καθώς και το ηλεκτρονικό μητρώο αποβλήτων τροφίμων (ΗΜΑΤ) https://wrm.ypeka.gr/. ΕΙΔΙΚΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΜΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΟΥΝ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ (άρθρο 20 Ν.4819/2021) η υποβολή στοιχείων στο ΗΜΑΤ είναι συμπληρωματική και ανεξάρτητη από την υποχρέωση υποβολής των στοιχείων στο ΗΜΑ, στο οποίο καταχωρίζεται το σύνολο των παραγόμενων αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των αποβλήτων τροφίμων.(Ν. 4819/2021 Άρθρο 79) Μέτρα διαχείρισης των πλαστικών σακουλών μεταφοράς
Επιβάλλεται στους καταναλωτές η καταβολή περιβαλλοντικού τέλους 7 λεπτών ανά τεμάχιο πλαστικής σακούλας μεταφοράς, ανεξαρτήτως πάχους τοιχώματος, με εξαίρεση τις βιοαποδομήσιμες (ή βιοαποικοδομήσιμες) και λιπασματοποιήσιμες πλαστικές σακούλες μεταφοράς. Το ποσό του περιβαλλοντικού τέλους αναγράφεται με τρόπο διακριτό και ευανάγνωστο στα παραστατικά πώλησης προ του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (Φ.Π.Α.). Το περιβαλλοντικό τέλος έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα και τα έσοδα από αυτό αποτελούν δημόσιο έσοδο, το οποίο εισπράττεται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) και στη συνέχεια αποδίδεται υπέρ του Ε.Ο.ΑΝ.(Ν. 4819/2021 Άρθρο 82) Ανάκτηση και ανακύκλωση συσκευασιών
- Το αργότερο έως 12.2025, θα ανακυκλώνεται τουλάχιστον το 65% κατά βάρος του συνόλου των αποβλήτων συσκευασίας.
- Το αργότερο έως 12.2030, θα ανακυκλώνεται τουλάχιστον το 70% κατά βάρος του συνόλου των αποβλήτων συσκευασίας.
